Werk met en als zelfstandige biedt ruimte, flexibiliteit en ondernemerschap. Maar juridisch zijn de risico’s voor zelfstandigen én opdrachtgevers vaak groter dan gedacht.
En die risico’s zitten lang niet alleen in de vraag of er sprake is van schijnzelfstandigheid.
In de praktijk krijgen zelfstandigen en opdrachtgevers ook te maken met vragen over aansprakelijkheid, betaling, (on)eerlijke contractvoorwaarden en internationale regelgeving.
Werken mét zelfstandigen: waar moeten opdrachtgevers op letten?
Het inhuren van zelfstandigen roept vaak deze vragen op:
- Is de inzet rechtmatig (Wet DBA / schijnzelfstandigheid)?
- Mag de zelfstandige wel op deze manier in mijn keten worden ingezet?
- Hoe leg ik de aansprakelijkheid goed vast?
- Hoe voorkom ik discussies over tarief of reikwijdte van de opdracht?
- Moet ik controleren of de zelfstandige verzekerd is?
In sectoren zoals de bouw, IT, zorg en consultancy wordt vaak gewerkt met tussenpartijen of driehoeksverhoudingen (bijv. brokers of platforms). Let op bij:
- Kickback fees of verborgen commissies → kan strijdig zijn met transparantieplicht en mededingingsrecht
- Onredelijk ruime aansprakelijkheidsbedingen
- Oneerlijke verrekeningsvoorwaarden
- Doorbetalingsrisico’s als de opdrachtgever niet betaalt
Werken als zelfstandige: waar loop je tegenaan?
Zelfstandigen krijgen in de praktijk met heel andere juridische vraagstukken te maken dan vaak gedacht. Veel voorkomende problemen:
1️⃣ Aansprakelijkheid
- Beroepsfouten → geen dekking door opdrachtgever, zelf regelen (beroepsaansprakelijkheidsverzekering)
- Productaansprakelijkheid of schade bij gebruik van eigen materiaal
- Contractuele aansprakelijkheidsbeperkingen (vaak ongunstig opgelegd door grotere opdrachtgevers)
2️⃣ Incasso & betaling
- Late betaling of afgedwongen lange betalingstermijnen
- Oneerlijke verrekeningen: kosten of boetes zonder goede onderbouwing
- Dubbele bemiddeling: opdrachtnemer werkt via een tussenpartij maar krijgt geen transparantie over het volledige tarief
3️⃣ Contractvoorwaarden & onderhandelingspositie
- Onredelijke boetebedingen bij beëindiging of overtreding van nevenbepalingen
- Oneerlijke geheimhoudings- of relatiebedingen die verder gaan dan noodzakelijk
- Tariefaanpassingen eenzijdig door opdrachtgever
- Verkapte concurrentiebedingen
4️⃣ Werken in driehoeksrelaties
- Geen direct contract met de eindklant → risico’s bij wanbetaling of conflict
- Kickback fees zonder inzicht of transparantie
- Onvolledige informatie over de inhoud van de opdracht
- Opgave van prestaties waar de zelfstandige feitelijk geen controle over heeft (denk aan minimum KPI’s via platforms)
5️⃣ Internationaal werken
- Fiscale woonplaats en belastingheffing bij werk over de grens
- Verplichte registratie als dienstverrichter in het werkland
- Dubbele belasting / sociale zekerheid bij structureel werk in twee landen (bv. NL-DE of NL-BE)
- Verzekeringsvraagstukken → niet overal geldt dekking uit Nederlandse verzekeringen
Kwalificatie blijft belangrijk – maar is niet alles
Natuurlijk blijft de vraag of er sprake is van zelfstandigheid of loondienst belangrijk. Zeker bij:
- Structurele inzet bij één opdrachtgever
- Inbedding in de organisatie
- Beperkte vrijheid qua werktijden of uitvoering
Maar in de praktijk ontstaan ook vaak juridische conflicten op andere vlakken: aansprakelijkheid, betaling, contractuele onevenwichtigheid.
Een zelfstandige die geen goede voorwaarden heeft of een opdrachtgever die geen zuiver contract gebruikt, loopt structureel risico op juridische claims of commerciële conflicten.
Tot slot
Werken met zelfstandigen – of als zelfstandige – kan uitstekend werken als de afspraken duidelijk en eerlijk zijn. Maar dat vraagt méér dan alleen het juiste label op de overeenkomst.
Of het nu gaat om modelovereenkomsten, transparante fee-structuren, duidelijke aansprakelijkheidsverdeling of internationale inzet: vooraf nadenken voorkomt gedoe achteraf.
Deze tekst is bedoeld als algemene toelichting. Er worden op dit moment geen juridische diensten aangeboden of opdrachten aangenomen.
Lisanne Vanhommerig 